Motor çalışırken frene bastığınızda pedalın normalden çok daha sert olduğunu ve aracın güçlükle yavaşladığını fark ettiyseniz, büyük ihtimalle fren servosu devre dışı kalmıştır. Fren sistemi tamamen çökmüş değildir, ama sizden çok daha fazla kuvvet ister. Bu durumun nedenini bilmek, doğru tepki vermenizi sağlar.

Fren servosu ne işe yarar?
Servo, pedala uyguladığınız kuvveti birkaç kat artıran vakumlu bir güçlendiricidir. İçinde bir diyafram bulunur ve diyaframın iki yanındaki basınç farkı pedala yardım eder. Benzinli motorlarda bu vakum emme manifoldundan, dizel motorlarda genellikle ayrı bir vakum pompasından gelir. Vakum kesilirse diyafram yardım edemez ve pedal doğrudan ana silindiri itmek zorunda kalır. Bu yüzden pedal sertleşir, duruş mesafesi de belirgin biçimde uzar.
Sertleşmenin yaygın nedenleri
En sık rastlanan neden servoya giden vakum hortumunun çatlaması, yerinden çıkması veya sertleşmiş bir geri dönüşsüz valfin hava kaçırmasıdır. Diyaframın yırtılması da aynı sonucu verir; bu durumda motorun rölantisi dalgalanabilir ve fren sırasında hava çekme sesi duyulabilir. Dizel araçlarda vakum pompasının aşınması ya da yağ kaçırması sık görülür. Ayrıca motorun kendisi çalışmıyorsa servo da vakum üretemez; motor stop ettiğinde birkaç basışın ardından pedalın sertleşmesi normaldir.
Evde yapılabilecek basit kontrol
Motor kapalıyken pedala birkaç kez basarak vakumu boşaltın. Pedalı basılı tutup motoru çalıştırın. Servo sağlıklıysa pedal bir miktar aşağı çöker. Pedal hiç hareket etmiyorsa vakum yoktur. Hortumları gözle kontrol edin, çatlak veya gevşek bağlantı arayın. Fren hidroliği seviyesine de bakın, ancak seviye düşüklüğü pedalı genelde sertleştirmez, daha çok yumuşatır veya boşa gitmesine yol açar. Kesin teşhis için servo ve vakum hattı bir serviste test edilmelidir.
Yolda yaşarsanız ne yapmalısınız?
Panik yapmayın, pedala var gücünüzle ve sürekli basın; fren çalışır, sadece daha fazla kuvvet gerekir. Hızı erken düşürün, takip mesafesini artırın ve dörtlü flaşörleri yakın. Gerekirse vitesi küçülterek motor frenini kullanın. Güvenli bir yerde durduktan sonra yola devam etmeyin. Bu hâlde araç kullanmak, ani durma gerektiğinde kaza riskini ciddi şekilde artırır.
Fren servosu arızası küçük bir hortum sorunu da olabilir, ciddi bir parça değişimi de gerektirebilir. Her iki durumda da aracı çekici ile servise taşıtmak en güvenli yoldur.
